در شمال شهر كوهبنان در زميني با شيب تند در دو طرف جادهاي كه كوهبنان را به روستاي فيدكوئيه و دهعلي و امتداد آن به بافق يزد وصل ميكند آسيابهايي قرار گرفتهاند كه امروز بر اثر تخريب زمينهاي كشاورزي و باغات ميوه تقريباً به شهر وصل شده است. در قديم اين آسيابها تا مركز شهر كوهبنان كه شامل كوچه و حمام و بازار محلي كه اداره خوانده ميشده است مسافتي حدود شش كيلومتر داشته است كه اين در فاصله زمينهاي كشاورزي و باغات ميوه و بادام بوده است. امروزه بر اثر تخريب زمينهاي كشاورزي و باغات ميوه و بادام تقريباً اين آسياب ها به شهر متصل شده است. اين هشت آسياب خود در قديم هر كدام حكم يك ده را داشته است كه به آسياب معروف بود. زيرا در كنار هر كدام چند خانوار زندگي ميكردهاند و از راه آسياباني امرار معاش ميكردهاند اين آسيابها در فاصله ده تا دوازده متري زير زمين قرار گرفتهاند كه شامل اتاقكي كه دول و سنگ زيرين و سنگ روئين آسياب در آن قرار داشته و تعدادي اتاق به مساحت تقريباً دويست متري صريح كه شامل دو تا سه صفه براي اسكان افراد و دو تا سه طويله تا پيشاني و زمستاني براي نگهداري چهارپايان افرادي كه براي آسياب كردن گندم به آنجا مراجعه كردهاند و راهرويي تنگ و پرپيچ به طول سي و پنج متر كه به درب ورودي آسياب متصل ميشده است و از اين راه گندمها را به آسياب منتقل ميكردهاند و همچنين آردها را از اين راه خارج ميكردهاند. تنوره آسياب كه آب از آن وارد ميشده است و سنگ آسياب را به حركت درميآورده است.
اين هشت آسياب هر كدام به نام شخصي كه آن را بنا نهاده، نامگذاري شده است كه آسياب اول را آسياب سرتك ميگويند. و دومين آسياب را آسياب خليل و آسياب سومي را كجو و آسياب چهارمي را اكبر حسين اسمال با سيدي و آسياب هشتم كه هنوز هم داير است به آسياب خان معروف است. بنا به گفته های آسيابانِ سالخورده، اين اثر را می توان از جمله آثار دورة قاجار دانست. آسياب مذکور دارای تنورة استوانه ای، ورودی شيب دار، فضاهای بارريزی و بارگيری و صفه های بزرگ سنگی آسياب است. مالکيت اين اثر نامشخص است و مدارک آن پس از طرح در جلسة شورای ثبت منطقه ای حوزه جنوب شرق جهت ثبت نهايی و طی مراحل قانونی به سازمان ميراث فرهنگی کشور ارسال شده است.
اين آسياب ها تمامي تا سي سال پيش داير بوده است و غلاتي از قبيل گندم و جو و ذرت و كرورا اثر ميكردهاند كه پس از آمدن اولين آسياب گازوئيلي كه فردي به نام كاظمي مالك آن بوده است رونق اين آسياب هاي آبي از بين رفته و به مرور زمان به مخروبههایی تبديل شده است. اگر چه اين آسياب ها قدمت تاريخي داشته و يكي از آثار باستاني اين منطقه به حساب ميايد اما براي بازسازي آن هيچ اقدامي صورت نگرفته است به جز اسياب هشتم توسط صاحبانش هنوز داير است و از تخريب آن جلوگيري كردهاند درختان اطراف اين آسيابها طول عمري حدود يك قرن دارند كه به دليل بيتوجهي مسؤولان يكي پس از ديگري خشك شده است. الان نيز به دليل ساخت حوضچههاي پرورش ماهي و تعمير دادن محل عبور آب تعدادي از اين درختان در حال خشك شدن است. | 
